Công nghệ hỗ trợ ngân hàng bán lẻ

 

Vấn đề hàng đầu được đặt ra tại cuộc hội thảo là ngân hàng thương mại trong xu hướng của một ngân hàng bán lẻ đang nỗ lực đa dạng hóa các kênh phân phối và hướng tới khách hàng – những người tham gia giao dịch tiền tệ đồng thời chia sẻ rủi ro với ngân hàng.

Theo nhận định của các chuyên gia, lĩnh vực bán lẻ đang trở thành một xu hướng tất yếu và ngày càng giữ vai trò quan trọng trong hoạt động kinh doanh của các ngân hàng thương mại. 

Ông Phạm Thanh Tân, Phó tổng giám đốc Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (Agribank), cho biết Agribank đang sở hữu một mạng lưới rộng lớn và phức tạp với 2.230 chi nhánh và phòng giao dịch cùng đội ngũ nhân sự 30.000 người, quản lý nhiều cấp nhưng không có sự đồng nhất và trình độ nhân viên cũng không đồng đều… 

Để xây dựng được một mạng lưới phân phối hữu hiệu, Agribank phải cần đến sự hỗ trợ của công nghệ mạng lõi (core banking) triển khai từ năm 2002, làm cơ sở cho việc chuyển đổi hệ thống.

Hiện hệ thống này đáp ứng cho 20 triệu giao dịch mỗi ngày và quản lý 100 triệu khách hàng với 200 triệu tài khoản. Tuy nhiên, theo ông Tân, đó mới là giai đoạn đầu, sự thách thức về một ngân hàng hiện đại đối với Agribank còn ở nhiều mặt, trong đó giai đoạn tới là xây dựng và vận hành hệ thống quản trị an ninh, hệ thống xác thực chữ ký điện tử và cấp phép giao dịch, trung tâm phục hồi thảm họa… 

Theo ông Paisit Wongsongsarn, Giám đốc công nghệ của Sun Microsystems khu vực Nam Á, môi trường cho hoạt động ngân hàng luôn đòi hỏi sự an toàn, bảo đảm giá trị của dữ liệu doanh nghiệp mà trong đó CNTT chỉ là công cụ hỗ trợ. Vì thế, ngân hàng phải nhận định mức độ rủi ro và đưa ra mô hình đầu tư phù hợp để phòng ngừa thảm họa. 

Mô hình kinh doanh mới thông qua các cổng thông tin và công nghệ mới sử dụng dịch vụ web đã trở thành một yêu cầu để cạnh tranh trong kinh doanh. Điều này dẫn đến việc gia tăng nhanh chóng số lượng người sử dụng. Tuy nhiên, công nghệ có lúc không bắt kịp yêu cầu tăng trưởng và làm tăng rủi ro về bảo mật, vì thế, doanh nghiệp phải bảo toàn thông tin và hoạch định lại việc quản trị. 

Theo thống kê, từ năm 2002 đến năm 2008, bình quân, mỗi ngày có khoảng 35.000-45.000 lệnh thanh toán trị giá giao dịch 37.000 tỷ đồng. Như vậy, có bình quân 10 giây cho mỗi lần giao dịch. Dự kiến đến cuối năm 2009, cả nước có gần 7.000 máy ATM, 29.000 máy POS và hơn 13,8 triệu thẻ thanh toán. Theo ông Tạ Quang Tiến, Cục trưởng Cục Công nghệ tin học, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, đây là một yếu tố cần thiết để các ngân hàng liên kết và xây dựng hệ thống thanh toán điện tử theo chuẩn chung.   

Hiện tại, dự án hiện đại hóa ngân hàng và hệ thống thanh toán đang bước sang giai đoạn 2, sắp tới sẽ kết nối với các ngân hàng thương mại. Hệ thống này được kỳ vọng là góp phần đẩy nhanh tốc độ thanh toán, đồng thời là cơ sở phát triển dịch vụ ngân hàng bán lẻ, giúp giảm chi phí và thời gian luân chuyển tiền tệ, kích thích thanh toán điện tử và giúp đưa ra dự báo rủi ro về tài chính. 

Các ngân hàng hiện đều triển khai hệ thống công nghệ cho mạng lưới độc lập phục vụ hoạt động kinh doanh của mình. Tuy nhiên, dưới góc độ chu chuyển tiền tệ, các hệ thống kết nối đang đặt ra nhiều vấn đề nhằm tận dụng nguồn vốn có hiệu quả, thúc đẩy quy trình chu chuyển tiền tệ nhanh chóng hơn. Tổng số đầu tư cho hệ thống điện tử liên ngân hàng là 118 triệu đô-la Mỹ sẽ được tập trung vào các việc như xây dựng các trung tâm dự phòng thảm họa, tăng cường hệ thống an ninh bảo mật, hệ thống Internet Banking… 

Tuy nhiên, theo đánh giá chung, việc kết nối vào các ngân hàng thương mại diễn ra còn khá chậm và có nhiều hạn chế. Đơn cử là công tác thống kê chưa được tin học hóa hoàn toàn, chỉ 70% thông tin được tự động cập nhật từ các giao dịch ban đầu tại các tổ chức tín dụng, 30% còn lại được thu thập một cách thủ công và báo cáo lại cho Ngân hàng Nhà nước.

Điều này làm cho công tác dự báo, phân tích chỉ mang lại kết quả khiêm tốn. Theo báo cáo của Financial Insights 2008 của IDC, các ngân hàng thương mại khu vực châu Á-Thái Bình Dương sẽ chú trọng tới những dịch vụ khách hàng vì đây là phương pháp đánh giá hiệu quả, quản lý rủi ro và khai thác các ứng dụng của mạng công nghệ lõi mà họ đã đầu tư. 

Cuộc khủng hoảng tài chính-tiền tệ toàn cầu hiện cũng là áp lực lớn buộc các ngân hàng chú trọng đến việc kiểm soát các rủi ro trong hoạt động, rủi ro thị trường và rủi ro tín dụng, đồng thời bảo vệ hạ tầng thiết bị, thông tin khách hàng. Việc đầu tư cho công nghệ sẽ kết nối ngân hàng với khách hàng, ngân hàng với ngân hàng và với các tổ chức khác. Nhưng ngân hàng vốn là ngành “thâm dụng” CNTT sẽ đối đầu với những nguy cơ và rủi ro tiềm ẩn về bảo mật, tính ổn định của hệ thống kết nối… 

Bà Nguyễn Thị Hồng, Phó vụ trưởng Vụ Chính sách tiền tệ, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, trong dự báo kinh tế vĩ mô và điều hành chính sách tiền tệ với sự hỗ trợ của công nghệ, cho rằng sự lớn mạnh không ngừng của toàn hệ thống ngân hàng đã đặt ra nhiều sức ép cạnh tranh, mà một trong những phương thức mới trong cạnh tranh có hiệu quả chính là ứng dụng công nghệ mới và mở rộng dịch vụ ngân hàng trên nền CNTT, được xem là yếu tố cơ bản đem lại lợi thế cho ngân hàng.

Tuy nhiên, câu hỏi đang còn đặt ra là Ngân hàng Nhà nước đã khai thác hết thế mạnh của CNTT để phục vụ cho công tác quản lý và điều hành của mình hay chưa. Rõ ràng với hiện trạng được nêu trên, việc ứng dụng CNTT trong công tác hoạch định và thực thi chính sách của ngành ngân hàng là chưa thực sự được chú trọng.